Ulusal Ant & Sınırlar28 Ocak 1920•İstanbul (Son Osmanlı Mebusan Meclisi Gizli Oturumu)

Mîsâk-ı Millî (Milli Yemin / Ahd-i Millî)

Orijinal Arşiv Başlığı: Mîsâk-ı Millî Beyannamesi (Peymân-ı Millî)

İmzacı Heyet:Felah-ı Vatan Grubu • Son Osmanlı Mebusan Meclisi Mebusları

Tarihsel ve Hukuki Temel Çıkarımlar

Tarih ve Karargâh: 28 Ocak 1920 — İstanbul (Son Osmanlı Mebusan Meclisi Gizli Oturumu)
Hukuki Statüsü: Ulusal Ant & Sınırlar — İmzacı Heyet: Felah-ı Vatan Grubu, Son Osmanlı Mebusan Meclisi Mebusları
Lozan Barış Antlaşması'nın temel omurgasını oluşturmuş, kapitülasyonların kesinlikle kabul edilmeyeceği dünyaya haykırılmıştır. İngilizler bu kararın ardından 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiştir.
Kurucu İlke: “Milli ve iktisadi gelişmemizi engelleyen siyasi, adli ve mali kapitülasyonlar kesinlikle kabul edilemez.”
Hukuki Tahlil Kapsamı: Toplam 6 kurucu madde, orijinal zabıt ve anayasal miras tahlili

“Milli ve iktisadi gelişmemizi engelleyen siyasi, adli ve mali kapitülasyonlar kesinlikle kabul edilemez.”

İNFOGRAFİK VERİ BÜLTENİ

Misak-ı Milli Bağımsızlık ve Egemenlik İlkeleri

28 Ocak 1920 Meclis Beyannamesi

Kabul Eden MeclisOsmanlı MebusanGizli oturumda oy birliğiyle kabul

Madde Sayısı6 Temel İlkeSınırlar, Boğazlar, Kapitülasyonlar

İngiliz Misillemesi16 Mart 1920İstanbul'un resmen işgali ve meclis baskını

Tarihsel SonuçTBMM'nin AçılışıAnkara'da 23 Nisan 1920 meclisinin doğuşu

Kurtuluş Savaşı'nın değişmez milli askeri ve diplomatik hedefidir.
Bu kararın kabul edilmesi üzerine İngilizler meclisi basmış, milletvekillerini Malta'ya sürgüne göndermiştir.
Mebusan Meclisi'nin basılması, Ankara'da 23 Nisan 1920'de TBMM'nin kurucu meclis olarak açılmasına meşruiyet zemini yaratmıştır.

Mîsâk-ı Millî’nin Tarihsel Doğuşu ve Meşruiyeti

Amasya Protokolleri (20-22 Ekim 1919) ile İstanbul Hükümeti Anadolu hareketinin varlığını resmen tanımış ve seçimlerin yapılması kararlaştırılmıştır. Yapılan seçimlerde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adayları ezici zafer kazanmıştır. Mustafa Kemal Paşa güvenlik gerekçesiyle meclisin Ankara'da toplanmasını istemişse de, anayasa gereği meclis 12 Ocak 1920'de İstanbul'da açılmıştır (TBMM Zabıt Ceridesi Cilt 1, s. 4-8).

Mustafa Kemal Paşa Ankara'da görüştüğü milletvekillerinden mecliste "Müdafaa-i Hukuk Grubu" kurmalarını ve milli sınırları belirleyen bir metni kabul ettirmelerini istemiştir. Mebuslar "Felah-ı Vatan" grubunu kurmuş ve 28 Ocak 1920 gecesi gizli oturumda oy birliğiyle 6 maddelik Mîsâk-ı Millî (Milli Yemin) beyannamesini kabul etmiştir. 17 Şubat 1920'de karar kamuoyuna ve tüm dünya parlamentolarına ilan edilmiştir (Nutuk, Cilt I, s. 240-252).

Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Felah-ı Vatan Grubu

İngiliz Yüksek Komiserliği, Mebusan Meclisi'nin böyle tavizsiz bir tam bağımsızlık ve kapitülasyon karşıtı metni kabul edebileceğini tahmin etmiyordu. Kararın yayımlanması üzerine İtilaf Devletleri dehşete düşmüş ve Sadrazam Ali Rıza Paşa'ya baskı yaparak kararların geri alınmasını istemiştir. Hükümet istifa etmiş, yerine Salih Paşa geçmiş; ancak meclis kararından milim geri adım atmamıştır.

Bunun üzerine İngiliz ordusu 16 Mart 1920 sabahı Şehzadebaşı Karakolu'nu basarak Türk askerlerini şehit etmiş, İstanbul'u resmen işgal etmiş ve meclisi basarak Rauf Bey dahil vatanperver mebusları Malta'ya sürgüne göndermiştir. Bu işgal, Osmanlı anayasal düzenini çökerterek Ankara'da 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasının tarihi meşruiyet kapısını ardına kadar açmıştır.

Günümüz Türkçesiyle Eksiksiz Tam Metin

“Osmanlı Devleti'nin yalnızca Arap çoğunluğuyla meskun olup 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi imzalandığında düşman orduları işgali altında kalan topraklarının kaderi halkının serbestçe vereceği oylara göre belirlenmelidir. Söz konusu mütareke çizgisi içinde kalan, din, ırk ve asıl bakımından birleşmiş Türk-İslam çoğunluğunun bulunduğu topraklar hiçbir sebeple bölünemez bir bütündür. Kars, Ardahan, Batum (Elviye-i Selase) ve Batı Trakya için halkoylaması yapılmalıdır. İstanbul ve Boğazlar güvenliğe kavuşturulmalıdır. Kapitülasyonlar kaldırılmalıdır.”

Orijinal Zabıt Ceridesi ve Dönemin Türkçe Transkripsiyonu

“Devlet-i Aliyye'nin münhasıran Arap ekseriyetiyle meskun olup 30 Teşrinievvel 1918 tarihli mütarekenin teessüsünde hasım orduların işgali altında kalan aksamının mukadderatı ahalisinin serbestçe beyan edecekleri reye tevfikan tayin edilmelidir. Mezkur mütareke hattı dahilinde kalan ve Türk-İslam ekseriyetiyle meskun bulunan aksam-ı müttehidenin heyet-i mecmuası maddeten ve manen infikak kabul etmez bir küldür. Elviye-i Selase ve Batı Trakya için rey-i amme müracaat olunmalıdır. İstanbul ve Boğazların emniyeti mahfuz kalmalıdır. Kapitülasyonlar ilga olunmalıdır.”

Altı Kurucu Maddenin Derinlemesine Hukuki Tahlili

Madde 1 (Bölünmez Sınırlar)

Mondros Mütarekesi Hattı ve Bölünmez Vatan

Hüküm Metni: “30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi imzalandığı anda işgal edilmemiş olan ve Türk-İslam çoğunluğunun yaşadığı topraklar bir bütündür; hiçbir sebeple bölünemez.”

Orijinal Zabıt İfadesi: “Mütareke hattı dahilinde Türk-İslam ekseriyetiyle meskun bulunan aksam maddeten ve manen gayr-i kabil-i tecezzi bir küldür.”

Hukuki ve Siyasi Analiz: Türk vatanının sınırları coğrafi ve etnodemografik olarak kesinleştirilmiştir. Emperyalist Sevr projesi peşinen reddedilmiştir.

Tarihsel Etki ve Sonuç: Türkiye Cumhuriyeti'nin bugünkü sınırlarının meşru uluslararası temeli oluşturulmuştur.

Anayasal Miras: Anayasanın 3. maddesindeki "Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür" hükmünün kökenidir.

Madde 2 (Elviye-i Selase: Kars, Ardahan, Batum)

Kars, Ardahan ve Batum İçin Serbest Halkoylaması

Hüküm Metni: “Kendi istekleriyle anavatana katılmış olan Kars, Ardahan ve Batum için gerekirse yeniden serbestçe halkoylaması yapılabilir.”

Orijinal Zabıt İfadesi: “Elviye-i Selase için icabında rey-i amme müracaat olunmalıdır.”

Hukuki ve Siyasi Analiz: Bölgedeki ezici Türk çoğunluğuna olan güven uluslararası diplomasi zemininde tescillenmiştir.

Tarihsel Etki ve Sonuç: 1921 Moskova ve Kars Antlaşmaları ile Kars ve Ardahan anavatana katılmıştır.

Anayasal Miras: Milletlerin kendi kaderini tayin hakkının (self-determinasyon) meşru savunulmasıdır.

Madde 3 (Batı Trakya)

Batı Trakya Halkının Serbest Oylaması

Hüküm Metni: “Batı Trakya'nın hukuki durumu orada yaşayan halkın tam bir hürriyet içinde verecekleri oylarla belirlenmelidir.”

Orijinal Zabıt İfadesi: “Garbi Trakya'nın vaz'ı hukukisi serbestçe beyan edeceği reye tevfikan tayin olunmalıdır.”

Hukuki ve Siyasi Analiz: Wilson İlkeleri'ndeki self-determinasyon hakkı emperyalistlere karşı diplomatik silah yapılmıştır.

Tarihsel Etki ve Sonuç: Lozan Barış Konferansı'nda Batı Trakya Türklerinin azınlık haklarının güvenceye alınmasını sağlamıştır.

Anayasal Miras: Yurtdışındaki Türk soydaşların ve azınlık haklarının korunması ilkesidir.

Madde 4 (İstanbul ve Boğazlar)

İstanbul Şehri ve Boğazların Mutlak Güvenliği

Hüküm Metni: “Hilafet ve saltanatın merkezi olan İstanbul'un ve Marmara Denizi'nin güvenliği her türlü tehlikeden uzak tutulmalıdır. Boğazların ticarete açılması ilgili devletlerin anlaşmasıyla sağlanacaktır.”

Orijinal Zabıt İfadesi: “İstanbul şehri ve Marmara'nın emniyeti her türlü halelden masun olmalıdır.”

Hukuki ve Siyasi Analiz: Boğazlar üzerinde Türk egemenliği ve başkent güvenliği vazgeçilmez şart koşulmuştur.

Tarihsel Etki ve Sonuç: 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin fikri ve stratejik hazırlığı yapılmıştır.

Anayasal Miras: Boğazlar ve Türk karasuları üzerindeki tam egemenlik hakkıdır.

Madde 5 (Azınlık Haklarında Karşılıklılık)

Mütekabiliyet Esasına Dayalı Azınlık Hakları

Hüküm Metni: “Azınlıkların hakları, komşu ülkelerdeki Müslüman halkın da aynı haklardan yararlanması şartıyla güvence altına alınacaktır.”

Orijinal Zabıt İfadesi: “Gayrimüslim anasırın hukuku, civar memleketlerdeki Müslüman ahalinin hukuku derecesinde kabul edilecektir.”

Hukuki ve Siyasi Analiz: Uluslararası hukukta "mütekabiliyet" (karşılıklılık) ve tam eşitlik esası hayata geçirilmiştir. Yabancı devletlerin iç işlerimize karışması engellenmiştir.

Tarihsel Etki ve Sonuç: Lozan'da tüm vatandaşların kanun önünde eşit sayılması maddesine temel teşkil etmiştir.

Anayasal Miras: Uluslararası ilişkilerde mütekabiliyet ve eşit egemenlik prensibidir.

Madde 6 (Kapitülasyonların İlga Edilmesi)

Siyasi, Adli ve Mali Kapitülasyonların Kesin Reddi

Hüküm Metni: “Milli ve iktisadi gelişmemizi engelleyen siyasi, adli ve mali sınırlamalar (kapitülasyonlar) kesinlikle kabul edilemez.”

Orijinal Zabıt İfadesi: “İnkişaf-ı millimiz mani kuyud-ı adliye, maliye ve siyasiyenin ref'i şart-ı hayatidir.”

Hukuki ve Siyasi Analiz: Ekonomik bağımsızlık olmadan siyasi bağımsızlığın yaşayamayacağı açıkça formüle edilmiştir.

Tarihsel Etki ve Sonuç: Lozan'da yüzyıllardır süren kapitülasyonların kayıtsız şartsız kaldırılması sağlanmıştır.

Anayasal Miras: Ekonomik tam bağımsızlık ve mali egemenlik ilkesidir.

Sevr Projesi ile Mîsâk-ı Millî Sınır Matrisi

Sevr Antlaşması Hükümleri ile Mîsâk-ı Millî İlkelerinin Karşılaştırmalı Matrisi
Konu / Alan	Emperyalist Sevr Antlaşması Tezi	Mîsâk-ı Millî Ulusal Andı
Vatan Sınırları	Anadolu'yu parçalayarak Türklere küçük bir İç Anadolu bırakma	Mondros mütareke hattı içinde kalan tüm vatan bölünmez bütündür
Kapitülasyonlar	Genişletilerek galip devletlerin ortak maliyesi haline getirilmesi	Siyasi, adli ve mali kapitülasyonların kayıtsız şartsız lağvedilmesi
Boğazlar ve İstanbul	Boğazlar Komisyonu kurularak Türk bayrağının indirilmesi	İstanbul ve Marmara'nın güvenliği tam olarak Türk devletine aittir
Azınlıklar	Azınlıklara ayrıcalıklar tanıyarak iç işlere müdahale yolu açma	Mütekabiliyet ilkesi: Komşu ülkelerdeki Müslümanlar kadar eşit hak

Belgeyi İmzalayan ve Şekillendiren Tarihi Şahsiyetler

Hüseyin Rauf Bey (Orbay)

Felah-ı Vatan Grubu Lideri

Mustafa Kemal Paşa'nın Ankara direktiflerini Mebusan Meclisi'ne taşımış ve kararları oy birliğiyle geçirtmiştir.

Celalettin Arif Bey

Son Meclis-i Mebusan Reisi

İstanbul işgal edilince Ankara'ya geçmiş ve TBMM'nin açılışında ikinci başkan olarak görev yapmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

01.

Misak-ı Milli neden "Milli Yemin" veya "Milli Ant" olarak adlandırılır?

Çünkü Osmanlı Mebusan Meclisi'ndeki bütün mebuslar, vatanın bağımsızlığı ve bu sınırlardan hiçbir taviz verilmeyeceği üzerine kutsal bir ahit (yemin) olarak bu metni imzalamışlardır.

02.

İngilizler Misak-ı Milli'nin kabul edilmesine neden bu kadar sert tepki vermiştir?

İngiltere, Sevr paylaşım planını padişah hükümetine kabul ettirmeyi planlıyordu. Türk parlamentosunun kapitülasyonları reddedip bölünmez sınırları ilan etmesi İngiliz emperyalizmini çaresiz bırakmış, 16 Mart 1920'de meclisi basmalarına yol açmıştır.

03.

Misak-ı Milli'den verilen tavizler nelerdir?

Kurtuluş Savaşı sürecinde stratejik zorunluluklar gereği; 1921 Moskova Antlaşması ile Batum Sovyet Gürcistanı'na, 1921 Ankara Antlaşması ile Hatay Fransız mandasındaki Suriye'ye (1939'da anavatana katıldı), 1926 Ankara Antlaşması ile Musul İngiliz mandasındaki Irak'a bırakılmıştır.

04.

Lozan Barış Antlaşması Misak-ı Milli'yi ne ölçüde gerçekleştirmiştir?

Lozan; kapitülasyonların kaldırılması, Boğazlar güvenliği, Doğu Trakya, Ege sahilleri ve azınlık hakları konusunda Misak-ı Milli ilkelerini %90 oranında uluslararası hukuka tescil ettirmiştir.

Birincil Arşiv Kaynakçası ve Yasal Zabıtlar

TBMM Zabıt Ceridesi, Cilt 1, İçtima 1, s. 4-8 (Misak-ı Milli Metni).
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, TTK Basımı, Cilt I, s. 240-252.
Prof. Dr. Zeki Sarıhan, Kurtuluş Savaşı Günlüğü, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Cilt 2, s. 340-345.

← Tüm Kurucu Belgeler Kütüphanesi'ne Dön